LISTY

LIST DO RZYMIAN

Jak się powszechnie sądzi, spośród dwudziestu jeden listów Nowego Testamentu trzynaście zostało napisanych przez Apostoła Pawia. Pozwalają one głęboko spojrzeć na wiarę i życie Kościołów w pierwszych latach ich istnienia. List św. Pawła do Rzymian wywiera od wieków największy wpływ na chrześcijańskich zwierzchników. Zawarte jest w nim rozumowe uzasadnienie Dobrej Nowiny, jaką głosił Paweł.

Treść

Prolog: Pozdrowienie, modlitwa i wstęp, rozdział 1,1-15

Część 1: Dobra Nowina o Jezusie Chrystusie 1,16-8,39

Zarysowanie tematu 1,16-17
Ludzkość w potrzebie, każdy zgrzeszył 1,18-3,20
Bóg wychodzi naprzeciw naszej potrzebie dzięki naszej wierze w Jezusa 3,21-4,25
Usprawiedliwienie przez wiarę 5
Nasze nowe życie w Jezusie Chrystusie 6-8

Część 2: Plan Boży dla Izraela 9-11

Część 3: Chrześcijański sposób życia 12,1-15,13

Dzielenie się i wzajemnie braterski stosunek chrześcijan 12
Obowiązki względem państwa i innych ludzi 13
Pytania sumienia chrześcijańskiego 14,1-15,13

Epilog: Słowa zakończenia i pozdrowienia

Powody, dla których Paweł napisał list 15,14-33
Pozdrowienia i polecenia 16,1-24
Końcowa modlitwa pochwalna 16,25-27

Czas spisania i miejsce

Paweł napisał ten list prawdopodobnie w czasie swej drugiej wizyty w Koryncie w Grecji, około 57 r. po Chr. Planował odwiedzić chrześcijan w Rzymie i być może zapisał najważniejsze stwierdzenia swej wiary, aby przygotować to spotkanie. Jednak okoliczności opóźniły jego wizytę i przybył tam w końcu jako więzień. Jego list ukazuje Kościół w stolicy Imperium jako kwitnący i dobrze zakorzeniony.

Sławne fragmenty

Moc Ewangelii 1,16-17
Łaska Boża wszystkim potrzebna 3,23-24
Usprawiedliwienie przez wiarę 5,1
Owoce grzechu, a dar życia 6,23
Nowe życie w wolności 8,1-2
Nic nie może nas odłączyć od miłości Boga w Chrystusie 8,35-39
Życie ludzkie składaniem ofiar Bogu 12,1-2
Biblia poucza i podtrzymuje nadzieję 15,4-6

Przesłanie

Każdy zgrzeszył i wszyscy potrzebujemy pomocy Bożej do zbawienia; Jezus umarł za każdego; przez Jezusa Bóg umożliwia nam uwolnienie od grzechu, Bóg daje nam się darmo w darze, który otrzymujemy dzięki naszej wierze. To Dobra Nowina zmieniła życie milionów ludzi na całym świecie i Paweł w ostatnim fragmencie listu pokazuje, jak życie człowieka zmienia się w praktyce przez wiarę w Ewangelię.

PIERWSZY LIST DO KORYNTIAN

Paweł założył Kościół w Koryncie. Zasmuciły go wieści o podziale, niezgodzie i niemoralnym postępowaniu jego członków. W liście tym odpowiada po kolei na problemy i pytania tego Kościoła.

Treść

Wstęp: Pozdrowienia i podziękowania 1,1-9

Część 1: Podzialy w Kościele 1,10-4, 21

Mądrość Boża 1,10-2,16
Wspólne budowanie na jednym fundamencie 3
Prawdziwi słudzy Jezusa Chrystusa 4

Część 2: Moralność seksualna; małżeństwo i bezżenność 5-7

Niebezpieczeństwo niemoralności wśród chrześcijan 5
Chrześcijanie nie powinni szukać sprawiedliwości przed trybunałami pogańskimi 6,1-11
Właściwe użycie własnego ciała 6,12-20
Pytanie na temat małżeństwa 7

Część 3: Życie w pogańskim spoieczeństwie 8,1-11,1

Czy chrześcijanin powinien spożywać pokarmy ofiarowane bożkom? 8
Przykład Pawła 9
Kierowanie się sumieniem chrześcijańskim 10-11,1

Część 4: Prawdziwy kult chrześcijan 11,2-14,40

Kobiety powinny przykrywać swe głowy w kościołach 11,2-16
Wieczerza Pańska 11,17-34
Charyzmaty w społeczności chrześcijańskiej 12
Miłość jest największa 13
Użycie charyzmatów w kulcie publicznym 14

Część 5: Zmartwychwstanie Chrystusa i nasze 15

Konkluzja, Ostatnie pouczenia 16
Zbiórka pieniędzy dla braci chrześcijan 16,1-4
Przyszłe plany Pawła 16,5-12
Osobiste pozdrowienia i przesłanie 16,13-24

Czas i miejsce spisania

Paweł przebywał w Koryncie osiemnaście miesięcy w latach 50-51 po Chr. Wiadomości, które sprowokowały go do napisania tego listu w okresie, gdy przebywał w Efezie. Było to między 54 a b7 r. po Chr.

Sławne fragmenty

Nauka krzyża 1,18.23-25
Jesteśmy Bożą budowlą 3,10-15
"Stałem się wszystkim dla wszystkich" 9,19-22
"To jest Ciało moje ..." chleb i wino 11,23-25
"Jesteście ciałem Chrystusa i poszczególnymi członkami" 12,27-31
"Gdybym mówił językami ludzi i aniołów, a miłości bym nie miał..." Miłość jest największym darem 13,1-13
Prawda o zmartwychwstaniu Chrystusa 15,20-21
"Gdzież jest, o śmierci, twój oścień?"; zwycięstwo nad śmiercią 15,51-57

Główne tematy

Chrześcijanie z Koryntu byli narodowościowo i społecznie niezwykle różnorodną grupą. Miasto Korynt leżało na skrzyżowaniu szlaków handlowych. Jak często zdarza się w takich miejscach, moralność ulegała zepsuciu i dotknęło to także niektórych chrześcijan. Innych zaś ogarnęła pycha w poczuciu swej duchowej mądrości. Zatem Paweł miał do czynienia ze słabościami zwykłych, ułomnych ludzi, próbujących żyć zgodnie z przykazaniami Bożymi - tak jak czynią to wszyscy chrześcijanie do dzisiaj. Paweł zasady prawego życia wyprowadza w każdym przypadku od wyjaśnienia, co znaczy zostać wezwanym do pójścia za Jezusem Chrystusem.

DRUGI LIST DO KORYNTIAN

List ten, bardziej niż jakikolwiek inny, ukazuje serce Apostoła Pawła. Wyraża on swą głęboką osobistą troskę o młode Kościoły, pisze o trudach, przez jakie musiał przejść na swej chrześcijańskiej drodze, oraz o tym, że czuje się uprzywilejowany przez fakt bycia wezwanym do pracy dla Chrystusa.

Treść

Wstęp: Pozdrowienia i wyjaśnienia osobiste 1,1-2,13

Pozdrowienia i podziękowania 1,1-7
Podróże Pawła i jego plany 1,8-2,4.12-13
Jak postępować z łamiącymi przykazania 2,5-11

Część 1: Przywilej służenia Jezusowi Chrystusowi 2,14-6,10

Prawdziwa duchowa służba 2,14-4,15
Życie w świetle wieczności 4,16-5,10
Ambasadorowie Chrystusa 5,11-21
Koszt służby chrześcijańskiej 6,1-10

Część 2: Osobiste przesłanie do Koryntian 6,11-7,16

Apel do Kościoła 6,11-7,1
Paweł zbudowany wieścią o odzewie 7,2-16

Część 3: Obdarowywanie chrześcian

Część 4: Służba Pawła jako apostoła 10,1-13,10

Konkluzja: Końcowe polecenia i pozdrowienia 13,11-13

Data i powody napisania

Wydaje się, że Paweł napisał ten list gdzieś w Macedonii - północnej części Grecji ze stolicą w Filippi może rok lub dwa po swym pierwszym liście do Koryntian. Jego pierwsze apele do Kościoła najwyraźniej nie przyniosły zamierzonego efektu, więc złożył tam kolejną wizytę. W końcu jego przyjaciel Tytus poinformował go, że chrześcijanie z Koryntu wzięli sobie jego apele do serca, i list ten jest wdzięczną odpowiedzią Pawła. Jednak i w nim Apostoł powtarza swoje racje i tam, gdzie trzeba, upomina. W rozdziałach 10-13 potwierdza swą zwierzchność.

Sławne fragmenty

"Litera bowiem zabija, Duch zaś ożywia" 3, 5-6
Wzrastanie w świętości na podobieństwo Jezusa 3,17-18
"Jeśli więc ktoś pozostaje w Chrystusie, jest nowym stworzeniem" 5,17-21
Przeciwności losu, które spotkały Pawła 6,4-10
"Radosnego dawcę miłuje Bóg" hojność chrześcijańska 9,6-10
Życzenia 13,13

Główne tematy

Tym, co spowodowało, że list ten stał się tak istotny dla chrześcijan, jest nauczanie Pawła o podstawach służby Jezusowi. Nie ma to nic wspólnego z wzywaniem ludzi do przestrzegania praw. Efektywność w wykonywaniu tej służby zapewnia Duch Święty, a jej celem jest pogodzenie ludzi z Bogiem przez Chrystusa. Kiedy do tego dochodzi, mężczyźni i kobiety stają się nowymi ludźmi (5,17), którym Bóg pozwala na życie zupełnie innym życiem.

LIST DO GALATÓW

List ten został napisany, aby sprzeciwić się konkretnemu, szkodliwemu błędowi - idei powtarzanej przez niektórych żydowskich chrześcijan, że do zbawienia konieczne jest obrzezanie i przestrzeganie Prawa Mojżeszowego. Paweł widział w tym zagrożenie dla samej podstawy chrześcijańskiej Ewangelii.

Treść

Wstęp: Pozdrowienia, jedyna Ewangelia 1,1-10

Część 1: Władza Pawła jako apostoła 1,11-2,14

Pierwsze chrześcijańskie doświadczenia Pawła i powierzenie mu głoszenia Ewangelii wśród nieobrzezanych 1,11-2,10
Konflikt z Piotrem 2,11-14

Część 2: Prawo czy wiara? 2,15-4,31

Życie przez wiarę 2,15-21
Powody, dla których nie możemy być zbawieni tylko przez wypełnianie Prawa 3,1-14
Cel Prawa 3,15-25
Dzieci Boga przez wiarę 3,26-4,7
Apel do Galatów 4,8-20
Alegoria wolności 4,21-31

Część 3: Wolność Ewangelii 5,1-6,10

Wiara i miłość 5,1-15
Duch a ciało 5,16-26
Różne upomnienia 6,1-10

Postscriptum: Zakończenie z własnoręcznym dopiskiem 6,11-18

Czas napisania

Paweł napisał ten list chyba tuż przed tak zwanym Soborem Jerozolimskim, który zajmował się tym samym problemem - to dawałoby rok 47 lub 48 po Chr., a zatem list do Galatów jest najwcześniejszym z listów Pawła. Możliwe jest jednak, że problem pozostał drażliwy także i po Soborze, i że Paweł napisał ten list kilka lat później, mniej więcej w tym samym czasie co list do Rzymian (w którym podejmuje podobny temat), tj. około roku 54-57 po Chr. Prowincja Galacji w liście może oznaczać obszar w północnej Turcji (co wskazywałoby na późniejszą datę spisania listu; Paweł nie przebywał tam w roku 48 po Chr.) lub znacznie większy obszar wraz ze znanymi z Dziejów miastami, takimi jak Pizydia, Antiochia i Listra.

Sławne fragmenty

Życie przez wiarę 2,19-21
Wszyscy jednym w Jezusie Chrystusie 3,28
Bóg posłał swego Syna 4,4-5
Wolność! 5,1
Owoce Ducha 5,22-23

Przesłanie

Paweł kładzie bardzo mocny nacisk na to, że człowiek nie potrzebuje przestrzegać Prawa Mojżeszowego, by osiągnąć zbawienie. Dlaczego tak to akcentuje? Ponieważ Chrystus umierając za nas zrobił wszystko, co potrzeba, byśmy mogli bez grzechu stanąć przed obliczem Boga. Paweł używa swojego apostolskiego autorytetu, żeby zdyskredytować jakiekolwiek nauczanie, które umniejsza rolę wiary w samego Chrystusa.

LIST DO EFEZJAN

List ten podejmuje temat: Bożym planem jest "aby wszystko (...) zjednoczyć w Chrystusie jako Głowie" (1,10). Ośrodkiem tej jedności ma być Kościół, którego życie wspólnotowe jest z tego powodu sprawą największej wagi.

Treść

Wstęp: 1,1-2

Część 1: Wielki Boży plan jedności 1,3-3,21

Jedność stworzenia i pełnia Chrystusa 1,3-23
Życie w Chrystusie 2,1-10
Żydzi i poganie zjednoczeni 2,11-22
Rola Pawła w ogłoszeniu planu Bożego 3,1-13
Modlitwa o poznanie Bożej miłości 3,14-21

Część 2: Wspólne życie chrześcijan 4,1-6, 20

Razem jako ciało Chrystusa 4,1-16
Życie chrześcijan w praktyce 4,17-5,20
Mężowie i żony, dzieci i rodzice, niewolnicy i panowie 5,21-6,9
Zbroja Boża 6,10-20

Postscriptum: Końcowe pozdrowienia 6, 21-24

Czas napisania i adresaci

List do Efezjan jest jednym z czterech listów napisanych przez Pawła w okresie, gdy był więźniem w Rzymie we wczesnych latach sześćdziesiątych po Chr. (pozostałe to Listy do Filipian, Kolosan i Filemona). Było to pismo okólne, przeznaczone do odczytania w kilku Kościołach wokół Efezu, w dzis. zachodniej Turcji.

Sławne fragmenty

Wielki plan Boży 1,9-12
Zbawieni przez łaskę Bożą, przez wiarę 3,1 4-21
Budowanie Ciała Chrystusowego 4,12-16
Wielki wzór dla mężów i żon 5,25-33
"Obleczcie pełną zbroję Bożą" 6,10-17

Przesłanie

Centralnym tematem Listu do Efezjan jest jedność wszystkich rzeczy w Chrystusie - głowie wszechświata. Być może temat ten nasunął się Pawłowi w czasie jego uwięzienia. Używa go, aby pokazać, jak istotny jest każdy aspekt chrześcijańskiej jedności - wewnątrz Kościoła, pomiędzy Żydami a poganami, w małżeństwie, rodzinie i w pracy. Taka jedność jest środkiem, dzięki któremu zrealizuje się Boży uniwersalny plan miłości.

LIST DO FILIPIAN

List Pawła do Kościoła w Filippi jest pełen głębokiej miłości i radości.

Treść

Pozdrowienia, podziękowania i modlitwa, rozdział 1,1-11
Doświadczenia Pawła i jego nadzieje 1,12-26
Życie według nakazów Jezusa 1,27-2,18
Dwóch przyjaciół Pawła 2,19-30 Zysk i strata 3
Polecenia i podziękowanie za podarunek 4,1-20
Końcowe pozdrowienia 4,21-23

Czas napisania i adresaci

Kościół w Filippi był pierwszym Kościołem założonym przez Pawła po jego przyjściu do Europy. Wydaje się, że Łukasza - lekarza, który towarzyszył Pawłowi i spisał Ewangelię i Dzieje - łączyły bliskie więzi z Kościołem w tym mieście w północnej Grecji, w którym mocno odczuwało się rzymskie wpływy. List Pawła, jak się powszechnie uważa, jest jednym z czterech napisanych przez niego w czasie uwięzienia w Rzymie we wczesnych latach sześćdziesiątych, ale niektórzy opowiadają się za rokiem 54 po Chr., kiedy - jak się przypuszcza - Paweł przebywał w więzieniu w Efezie.

Sławne fragmenty

Bóg kończy to, co zaczął 1,4-6
"Zyć w Chrystusie" 1,20-24
Pokora i wielkość Jezusa 2,5-11
Cel i nagroda 3,12-14
Pokój Boży 4,4-7
"Co jest prawdziwe..." 4,8
Mocni w Chrystusie 4,11-13

Główne tematy

Szczególnymi powodami, dla których Paweł napisał ten list, były: podarunek, jaki Filipianie mu przesłali, oraz jego chęć powierzenia ich opiece Epafrodyta. Wykorzystał tę sposobność także do wyrażenia swej miłości dla tych chrześcijan i radości z ich sukcesów. Mimo iż Paweł wyczuwał, że śmierć może być blisko, słowa "radość" i "radujcie się" pojawiają się raz po raz. Perspektywa śmierci każe mu zestawić rzeczy, które uważa za najważniejsze.

LIST DO KOLOSAN

Centralnym tematem listu jest wielkość i zwierzchnictwo Jezusa Chrystusa, który to temat ma wpływ na wszystko, o czym pisze Paweł.

Treść

Pozdrowienie i podziękowanie 1,1-8
Zwierzchność Chrystusa 1, 9-2,10
Błędy w Kościele 2,11-19
Końcowe pozdrowienia 4,7-18

Czas napisania i adresaci

List do Kolosan jest niemal z pewnością jednym z czterech listów, jakie Paweł napisał będąc więźniem w Rzymie - razem z Listami do Efezjan, Filipian i Filemona. Paweł nigdy nie był w Kolosach, które leżą kilka mil w głąb lądu od Efezu, w zachodniej Turcji. Usłyszał jednak wieści o tamtejszym Kościele od jego założyciela, Epafrasa, który prawdopodobnie przeszedł na chrześcijaństwo podczas wizyty Pawła w Efezie.

Sławne fragmenty

Wielkość Chrystusa 1,15-20
"Jeśliście więc razem z Chrystusem powstali z martwych" 3,1-4
"Cokolwiek czynicie, z serca wykonujcie jak dla Pana" 3,23-24

Główne tematy

W czasie uwięzienia w Rzymie umysł Pawła pochłaniała wielkość Chrystusa. Jest to kluczowy temat listów do Efezjan i Kolosan. Tym razem Paweł ma szczególny powód, by skupić się na tym temacie. Od Epafrasa dowiedział się o poważnym błędzie wśród chrześcijan w Kolosach, którzy sądzili, że posiadają tajemną wiedzę - wyższą filozofię, przeczącą temu, jakoby Je zus był jedynym "pośrednikiem" pomiędzy ludźmi a Bogiem - i stawali się niewolnikami praw i zarządzeń. Paweł nie sprzecza się w szczegółach, ale stanowczo daje do zrozumienia, że Jezus Chrystus jest wszystkim, czego potrzebują, aby pogodzić się z Bogiem. On wskazuje im drogę w życiu, "w Nim bowiem mieszka cała Pełnia, Bóstwo na sposób ciała" (2,9).

PIERWSZY LIST DO TESALONICZAN

Ton pierwszego listu Pawła do chrześcijan w Tesalonice jest tonem wyrażającym ogromną zachętę. Paweł jest ośmielony ich wiarą i sam chce ich jeszcze bardziej wesprzeć.

Treść

Pozdrowienia 1,1
Paweł wyraża uznanie dla chrześcijan 1,2-3,13
Życie chrześcijan w praktyce 4,1-12
Bądźcie gotowi na ponowne przyjście Chrystusa 4,13-5,11
Końcowe polecenia i pozdrowienia 5,12-28

Czas spisania i adresaci

Paweł, Sylas i Tymoteusz odwiedzili Tesalonikę, stolicę Macedonii w północnej Grecji, w czasie swej drugiej podróży misyjnej. Była to krótka wizyta, ponieważ zostali zmuszeni do wyjazdu z powodu sprzeciwu Żydów Paweł nic nie słyszał o tych spośród Tesaloniczan, którzy odpowiedzieli na jego nauczanie i stali się chrześcijanami, dopóki Tymoteusz nie przywiózł mu dobrych wiadomości z Koryntu, w którym był w roku 50 lub 51 po Chr. Natychmiast im też odpisał. Jest to najwcześniejszy z listów Pawła, chyba że przyjmie się, iż wcześniej został napisany list do Galatów.

Sławne fragmenty

Nowi sprzymierzeńcy 1,9-10
Obiecane powtórne przyjście Chrystusa 4,15-18
Błogosławieństwo 5,23-24

Przesłanie

Wieści, że Tesaloniczanie tak dobrze przyjęli jego nauczanie, wlewają na nowo ufność w serce Pawła i napełniają go radością. Głównym celem jego listu jest zachęta wytrwania na drodze, którą zdążają i do wzmożenia wysiłków. Pojawia się jedno ważne pytanie co do kwestii sposobu, w jaki Jezus powróci będącej jednym z podstawowych elementów we wczesnym nauczaniu chrześcijańskim. Paweł powtarza to, o czym nauczał sam Jezus, i odradza bezcelowe spekulacje. Zamiast tego radzi, aby "dusza i ciało w czystości były przygotowane na przyjście Pana naszego, Jezusa Chrystusa" (5,23) - kiedykolwiek On przyjdzie.

DRUGI LIST DO TESALONICZAN

Chrześcijanie w Tesalonice błędnie zrozumieli słowa Pawła z pierwszego listu o powtórnym przyjściu Chrystusa. Drugi list informuje ich pełniej o tym, co ma nastąpić.

Treść

Pozdrowienie i pochwała tamtejszych chrześcijan 1
Nadejście Jezusa poprzedzą dni, w których zapanuje zło 2,1-12
Paweł uspokaja chrześcijan 2,13-3,5
Życie chrześcijan w praktyce 3,6-15
Pozdrowienie pisane ręką Apostoła 3,16-18

Przesłanie

Paweł napisał ten list prawdopodobnie wkrótce po pierwszym liście do Tesaloniczan (patrz tam: Czas spisania). Wydaje się, że wśród chrześcijan panuje zamieszanie w sprawie powtórnego przyjścia Chrystusa, co jest po części spowodowane nieprawdziwymi listami (2,2). Sądzili oni, że Jezus już nadszedł, ale Paweł wyjaśnia, że najpierw muszą nadejść dni zła, a zwłaszcza musi ukazać się "Niegodziwiec". Raz jeszcze podkreśla, że oczekiwanie na powtórne przyjście Pana w niczym nie powinno zakłócać praktyk naszego chrześcijańskiego życia codziennego.

PIERWSZY LIST DO TYMOTEUSZA

Apostoł Paweł wziął z sobą Tymoteusza, kiedy ten był jeszcze młodym, nieśmiałym mężczyzną, a już wkrótce Tymoteusz obarczony został poważnymi obowiązkami. List ten zastał go jako zwierzchnika Kościoła w Efezie. Znalazły się w nim rady, zalecenia i zachęty.

Treść

Pozdrowienia 1,1-2
Fałszywe nauczanie 1,3-11
Paweł i Tymoteusz 1,12-20
Modlitwa i kult 2
Zwierzchnictwo w Kościele 3
Jak przeciwstawiać się fałszywemu nauczaniu 4
Służenie ludziom wszelkich stanów 5,1-6,2
Rzeczywiste bogactwo 6,3-10
Osobiste polecenia 6,11-21

Czas spisania

Pierwszy i drugi list do Tymoteusza i Tytusa - znane jako listy pasterskie - są ściśle ze sobą powiązane stylowo i pod względem treści. Niektóre z wydarzeń, o których wspominają, trudno dopasować do tego, co o Pawle opowiadają Dzieje Apostolskie, ponieważ wynika z nich, że został on zwolniony z aresztu domowego w Rzymie, podjął dalszą podróż i został ponownie uwięziony (okoliczności 2 Tm). W związku z tym niektórzy sugerują, że listów tych nie napisał Paweł, lecz że zostały one napisane później, i że włączono do nich fragmenty pism Pawła. Nauki płynące z listów z pewnością są zgodne z pozostałym nauczaniem Apostoła.

Sławne fragmenty

"Chrystus Jezus przyszedł na świat zbawić grzeszników" 1,15-16
"Wielkim zaś zyskiem jest pobożność wraz z poprzestawaniem na tym, co wystarczy" 6,6
"Korzeniem wszelkiego zła jest chciwość pieniędzy" 6,10

Główne tematy

Listy pasterskie zawsze były szczególnie cenione, zwłaszcza przez tych, którzy zostali wezwani do piastowania urzędów w Kościele. List ten określa szczegółowo charakter potrzebny w służbie Chrystusowi i uczy, jak najlepiej układać stosunki z różnymi grupami w Kościołach. Autor wskazuje także na najlepszy sposób przeciwstawiania się fałszywemu nauczaniu w Kościele - rzetelnie i gruntownie instruując o prawdziwej chrześcijańskiej wierze.

DRUGI LIST DO TYMOTEUSZA

Spodziewając się w każdej chwili śmierci, Paweł zachęca Tymoteusza do nieustawania w posłudze i stawia mu swoje życie jako przykład.

Treść

Pozdrowienia 1,1-2
"Dziękuję Bogu" 1,3-18
"Żołnierz Jezusa Chrystusa" 2
Zapowiedź trudnych czasów 3
Końcowe polecenia i pozdrowienia 4

Czas spisania

Jeśli jest to list Pawła (patrz: 1 Tm), to jest to jego list ostatni. Paweł znajduje się w więzieniu w Rzymie, gdzie wg tradycji umiera, prawdopodobnie za czasów prześladowań rzymskiego cesarza Nerona w 64 r. po Chr.

Sławne fragmenty

Duch, którego dał nam Bóg 1,7
Natchnione Pisma święte 3,15-17
"W dobrych zawodach wystąpiłem...", wyścig i nagroda 4,6-8

Przesłanie

Paweł w czasie swej chrześcijańskiej służby musiał się zmagać z wieloma rzeczami, jednak przewidywał, że jego następcy, w tym również Tymoteusz, staną przed jeszcze trudniejszym zadaniem. Paweł niczego nie żałuje i jest pełen wdzięczności dla Boga. Jego rady dla Tymoteusza są zarówno głęboko duchowe, jak i bardzo praktyczne.

LIST DO TYTUSA

List do głowy Kościoła na Krecie. Paweł zdaje sobie sprawę, że wiele zależeć będzie od sposobu kierowania młodymi Kościołami po odejściu apostołów, dlatego próbuje przekazać Tytusowi najlepsze rady.

Treść

Pozdrowienia 1,1-4
Cechy przywódcy, jakiego potrzebuje Kościół 1,5-16
Czego nauczać i jak 2
Życie chrześcijan w praktyce i jego podstawy 3,1-11
Końcowe rady 3,12-15

Czas spisania

Jest to jeden z listów pasterskich, jednak nie ostatni (patrz: 1 Tm)

Sławny fragment

Ewangelia w miniaturze 3,4-7

Przesłanie

List ten, podobnie jak 1 i 2 Tm, omawia szczegółowo charakter chrześcijańskich zwierzchników i sprawy praktyczne związane z ich posługą. W centrum rozważanej nauki znajdujemy jedno z najczytelniejszych i najpiękniejszych stwierdzeń Ewangelii przekazywanej przez Pawła (3,4-7).

LIST DO FILEMONA

Ten krótki, osobisty list został prawdopodobnie dostarczony wraz z listem do Kolosan przez Epafrasa, po jego wizycie u Pawła, znajdującego się w areszcie domowym w Rzymie. Filemon był zwierzchnikiem Kościoła w Kolosach. Onezym, jeden z jego niewolników, uciekł do Rzymu, spotkał tam Pawia i stał się chrześcijaninem. Paweł odesłał go z powrotem wraz z tym ciepłym i taktownym listem, polecając go łaskawości właściciela, będącego także chrześcijaninem.

W listach Pawła niewolnictwo powszechne w Imperium Rzymskim - nigdzie nie jest potępione wyraźnie. Jego zasadność jest jednak z pewnością podważana od środka, zwłaszcza w tym liście. Jak może człowiek, a zwłaszcza chrześcijanin, być własnością drugiego człowieka?

LIST DO HEBRAJCZYKÓW

Głównym tematem listu do Hebrajczyków jest wypełnienie przez Jezusa wszystkiego, co zostało zapoczątkowane w Starym Testamencie. List pełen jest odniesień do Starego Testamentu.

Treść

Wstęp: Jezus dokończy dzieła objawienia Bożego 1,1-3

Część 1: Jezus Chrystus jest większy od kogokolwiek innego 1,4-10,39

Wyższość Jezusa nad aniołami 1,4-14
Jezus otworzył drogę dla naszego zbawienia 2
Jezus jest większy od Mojżesza 3,1-4,13
Jezus jest prawdziwym arcykapłanem 4,14-7,28
Przymierze Jezusa jest większe i Jego ofiara ważniejsza 8-10

Część 2: Wiara i wytrwałość 11-12

Bohaterowie wiary Starego Testamentu 11
Wytrwać w dyscyplinie Bożej 12,1-11
Niewzruszone Królestwo 12,12-29

Konkluzja: Końcowe zachęty, modlitwa i pozdrowienia 13

Kto napisał ten list, kiedy i do kogo?

Jest to tajemnicza księga Nowego Testamentu. List jest anonimowy. Przez wieki uważano, że jego autorem był Paweł, ale dzisiaj nikt już tak nie uważa, ponieważ zarówno styl, jak i idee w nim zawarte znacznie się od Pawłowych różnią. Istnieje wiele interesujących teorii na temat autorstwa tego listu, ale do dziś nie ma pewności.

List skierowany jest do żydowskich chrześcijan, ale gdzie oni mieszkali? Prawdopodobnie nie była to Jerozolima; niektórzy sugerują Rzym, ale to także nie jest pewne.

Na dość wczesną datę powstania listu wskazuje fakt, że nie wspomina się w nim o zniszczeniu Świątyni przez Rzymian w 70 r. po Chr., o czym - zważywszy na temat z pewnością by wspomniano. Zatem list ten został prawdopodobnie napisany przed tym zdarzeniem.

Sławne fragmenty

Jezus Chrystus ostatecznym Bożym objawieniem 1,1-3
Współczujący arcykapłan 4,14-16
Jedna wielka ofiara Chrystusa na wieki 10,11-14
"Przez wiarę ..." 11
"Jezus, który nam w wierze przewodzi i ją wydoskonala" 12,1-3
"Jezus Chrystus wczoraj i dziś, ten sam także na wieki" 13,8
Wielki pasterz 13,20-21

Główne tematy

Chrześcijanie żydowskiego pochodzenia zaczęli w obliczu opozycji ulegać pokusie powrotu do judaizmu. Autor używa kilku potężnych argumentów, aby przekonać ich do pozostania w wierze chrześcijańskiej. Jezus jest większy od kogokolwiek w Starym Testamencie, w rzeczywistości wypełnił wszystko, co było tam zapowiedziane. Bohaterowie Starego Testamentu dają wspaniałe przykłady wiary w obliczu cierpienia, ale Jezus cierpiał bardziej niż ktokolwiek inny. Odwrócenie się od Chrystusa oznacza sąd Boży. Ten wielki list łączy ze sobą Stary i Nowy Testament i przypomina nam o jedności Biblii.

LIST ŚW. JAKUBA APOSTOŁA

List poświęcony w całości sprawom praktycznym i wadze utrzymania wysokiego standardu życia. Przypomina on najbardziej ze wszystkich części Nowego Testamentu, Kazanis na Górze, i stanowi odbicie stylu starotestamentalnej Księgi Przysłów.

Treść

Uczynki nie słowa 1
Potrzeba unikania uprzedzeń społecznych 2,1-13
Wiara i uczynki 2,14-26
Kontrola naszej mowy 3,1-12
Mądrość z góry 3,13-18
Drogi Boga, nie ścieżki tego świata 4,1-5,6
Cierpliwość i modlitwa 5,7-20

Kto napisał ten list i do kogo?

List ten jest zaadresowany do całego ludu Bożego rozproszonego po świecie (1,1). Nie można z tego wywnioskować, jak go używano. Wielu sądzi, że został napisany dość wcześnie w I w. po Chr.

Autorem jest Jakub. Niemal cała tradycja uważa, że był nim Jakub Młodszy, krewny Jezusa, którego wymieniają Dzieje jako jednego ze zwierzchników Kościoła w Jerozolimie. Pierwszy list do Koryntian mówi o nim, że zobaczył zmartwychwstałego Jezusa.

Sławne fragmenty

Słuchanie i działanie 1,22-25
Wiara i uczynki 2,26
Mądrość, która pochodzi od Boga 3,17-18
Modlitwa pełna wiary i uzdrawianie chorych 5,14-16

Główne tematy

List podejmuje wiele spraw związanych z praktyką życia chrześcijan. Podkreśla, iż do każdego obszaru życia należy podchodzić z zaangażowaniem. Chrześcijanin powinien unikać dwulicowych, ogólnie obowiązujących standardów i wykazywać niepodzielność w modlitwie, bardziej w przestrzeganiu Słowa Bożego, aniżeli tylko w jego słuchaniu, w działaniu, a nie jedynie w intelektualnym akcie wiary, w kontroli własnych słów, w unikaniu społecznych i ekonomicznych niesprawiedliwości. W liście znalazł się krótki, ale istotny fragment o uzdrawianiu (5,14-16).

PIERWSZY LIST ŚW. PIOTRA APOSTOŁA

List przygotowujący chrześcijan na nadchodzące prześladowania. Piotr jest silny nadzieją.

Treść

Wstęp, rozdział 1,1-2
Wiara, nadzieja i właściwe życie 1,3-2,3
Naród wybrany 2,4-10
Przykład cierpienia Chrystusa 2,11-25
Żony i mężowie 3,1-7
Cierpienia za czynienie dobra 3,8-4,19
Rada dla ludu Bożego 5,1-11
Końcowe pozdrowienia 5,12-14

Autor i czas spisania

Piotr z woli Jezusa został zwierzchnikiem Kościoła. List ten napisał prawdopodobnie z Rzymu ("Babilon" 5,13), być może około roku 64 po Chr., kiedy zaczęło się prześladowanie chrześcijan przez Nerona. List ten adresowany jest do chrześcijan z terenów obecnej zachodniej i północnej Turcji.

Główne tematy

List Piotra jest pełen radości z przynależenia do Jezusa Chrystusa, której nie jest w stanie zachwiać żadne cierpienie. Piotra przepełnia pewność, że Chrystus umarł za nas, że zmartwychwstał i przyjdzie powtórnie. Wierzy, że cierpienie może być próbą, dzięki której dojdzie do oczyszczenia wiary. Lecz idea wytrwania w cierpieniu nie wyczerpuje treści tego listu; pisze on także o konieczności pogłębiania życia wspólnego chrześcijan.

DRUGI LIST ŚW. PIOTRA APOSTOŁA

List napisany, aby przeciwstawić się tym, którzy twierdzą, że moralność nie jest ważna w życiu chrześcijanina, i że Jezus Chrystus ponownie nie przyjdzie.

Treść

Poznanie Boga i Jego przesłania 1
Fałszywi nauczyciele 2
Pewność powrotu Chrystusa 3

Autor i czas spisania

Autor sam nazywa siebie Szymonem Piotrem, jednak niektórzy wątpią, czy autorem listu był rzeczywiście Piotr i datują go na koniec pierwszego wieku lub nieco później. Zauważają oni, że styl i idee w nim zawarte znacznie się różnią od 1 P; minęło dużo czasu, zanim list ten został przyjęty do kanonu; rozdział 2 jest niemal powtórzeniem Listu św. Judy. Natomiast fragment o przemienieniu Jezusa (1,16-18) świadczy na korzyść autorstwa Piotra.

Przesłanie Skupcie się na prawdziwym poznaniu Boga i żyjcie tak, jak ci, którzy wyczekują ponownego przyjścia Chrystusa. To zaleca chrześcijanom autor w obliczu fałszywego nauczania i związanego z tym zagrożenia wiary.

PIERWSZY LIST ŚW. JANA APOSTOŁA

Napisany do chrześcijan, którzy pod wpływem fałszywego nauczania stracili orientację. Celem tego listu jest utwierdzenie ich w prawdziwej wierze przez podanie trzech kryteriów autentycznego chrześcijańskiego życia.

Treść

Wprowadzenie 1,1-4
Światło i ciemność; pierwsze dwa kryteria, chodzenie w światłości i miłość bliźniego 1,5-2,17
Prawda i fałsz, trzecie kryterium: wiara, że Jezus Chrystus, Syn Boży, był prawdziwym człowiekiem 2,18-4,21
Zwycięstwo wiary 5,1-12
Instrukcje końcowe 5,13-21

Autor i czas spisania

Idee i sposób argumentowania są bardzo bliskie Ewangelii św. Jana, zatem list ten z reguły przypisywany jest temu samemu autorowi. Nie jest jednak pewne, co zostało napisane wcześniej, i nie wiadomo, kim byli chrześcijanie, do których list ten pisano.

Sławne fragmenty

Chodzenie w światłości 1,5-10
Miłość Boża i nasza 4,7-12
Życie przez Syna Bożego 5,10-12

Główne tematy

Ewangelia według św. Jana została napisana, by ludzie uwierzyli (J 20,31 ); list ma umocnić wiarę tych, którzy już wierzą (5,13). Złe nauczanie zawsze prowadzi do zamieszania, a pragnieniem autora jest, by wszyscy chrześcijanie byli pewni i mieli jasność w sercu i umyśle. Tym, co pomaga rozpoznać nieprawidłowe nauki i zarazem umacnia wiarę, są kryteria prawdziwego chrześcijanina. Czy ci, którzy twierdzą, że należą do Chrystusa, żyją otwarcie i uczciwie po chrześcijańsku? (np. 1,5-10) Czy widać w nich prawdziwą chrześcijańską miłość? (np. 4,7-12) I czy wierzą, że Jezus był Synem Bożym i jednocześnie człowiekiem? (np. 4,2-3) Podobnie jak w Ewangelii według św. Jana struktura listu nie jest logiczna ani wyraźnie podzielona; autor przeplata swe idee wokół trzech kryteriów, wypowiadając je na wiele sposobów.

DRUGI I TRZECI LIST ŚW. JANA APOSTOŁA

Te krótkie listy, najkrótsze księgi biblijne, są wyraźnie tego samego autorstwa, co 1 J. Drugi list Jana zaadresowany jest do "Wybranej Pani i do jej dzieci", co jest alegorią oznaczającą "Kościół i jego członków". Nacisk położony jest w nim, jak zwykle u Jana, na miłość. Apostoł wspomina tu także (tak jak w 1 J) o fałszywym nauczaniu. Trzeci list napisany jest do zwierzchnika Kościoła, Gajusa. Jan chwali Gajusa i ostrzega go przed lokalnym dyktatorem.

LIST ŚW. JUDY APOSTOŁA

Krótki list Judy, brata Jakuba i krewnego Jezusa (Mk 6,3), koncentruje się na umacnianiu chrześcijan w ich walce przeciwko fałszywym nauczycielom. Bardzo zbliżony do 2 P 2, list Judy Apostoła pełen jest odniesień do Starego Testamentu i innych pism żydowskich. Kończy go znana modlitwa pochwalna (wersy 24-25).